Catan spelregels

Doel van het spel

Het doel van Catan is om als eerste speler tijdens je eigen beurt tien overwinningspunten te behalen. Je verdient deze punten voornamelijk door het bouwen van dorpen en steden op het eiland. Elk gebouwd dorp levert één overwinningspunt op en elke stad is twee punten waard. Daarnaast kun je extra punten verdienen met speciale prestaties, zoals het bezit van de 'Langste Handelsroute' of de 'Grootste Ridderschaar', die elk twee punten waard zijn. Ook zitten er in de stapel ontwikkelingskaarten verborgen overwinningspunten die je pas aan het einde van het spel openlegt om de overwinning te claimen.

Wat zit er in de doos

De basisdoos van Catan bevat alle onderdelen die nodig zijn om met drie tot vier spelers een variabel speelbord op te bouwen. Controleer voor het spelen of al het speelmateriaal compleet is, inclusief de kaarten en houten speelstukken in vier verschillende spelerskleuren.

• 19 zeshoekige landtegels (4 bos, 4 veld, 4 weide, 3 heuvel, 3 gebergte, 1 woestijn)
• 6 randdelen die samen het kader van het bord vormen inclusief havens
• 95 grondstofkaarten (19 van elke soort: hout, wol, graan, leem en erts)
• 25 ontwikkelingskaarten (14 ridders, 6 vooruitgangskaarten, 5 overwinningspunten)
• 4 sets speelstukken (per kleur: 15 straten, 5 dorpen en 4 steden)
• 18 getallenfiches met letters op de achterkant
• 2 speciale bonuskaarten (Grootste Ridderschaar en Langste Handelsroute)
• 4 bouwkostenkaarten met overzichten
• 1 zwarte struikrover
• 2 zeszijdige dobbelstenen

Zo bereid je het spel voor

Zet eerst het houten of kartonnen kader van de zee in elkaar. Plaats de negentien landtegels willekeurig binnen het kader. Leg vervolgens de getallenfiches op de tegels, beginnend in een hoek en volgens de lettervolgorde met de klok mee naar het midden toe; de woestijn krijgt geen fiche. Zet de zwarte struikrover op de woestijntegel. Sorteer de grondstofkaarten per soort open naast het bord als de bank. Schud de ontwikkelingskaarten en leg deze als een gedekte stapel neer. Bepaal wie er mag beginnen. Spelers plaatsen om de beurt met de klok mee één dorp en één aansluitende straat op een kruispunt. De laatste speler plaatst direct zijn tweede dorp en straat, waarna de rest tegen de klok in hetzelfde doet. Iedereen ontvangt één grondstofkaart van elk landtegeltype dat grenst aan zijn als tweede geplaatste dorp.

Wanneer eindigt het spel en wie wint

Het spel eindigt op het moment dat een speler aan de beurt is en minimaal tien overwinningspunten heeft verzameld. Deze punten bestaan uit de openlijk zichtbare punten op het bord (dorpen en steden), eventuele bonuskaarten voor de Langste Handelsroute of Grootste Ridderschaar en eventuele gedekte overwinningspuntkaarten uit de ontwikkelingsstapel. Zodra je aan de beurt bent en vaststelt dat je tien of meer punten bezit, maak je dit bekend en win je direct het spel. Je kunt alleen winnen tijdens je eigen beurt; als je buiten je beurt de tien punten bereikt, moet je wachten tot je weer aan slag bent.

Veelgemaakte fouten

Tijdens de eerste potjes worden een aantal regels regelmatig verkeerd toegepast. Let vooral goed op de onderstaande situaties om het spel eerlijk en soepel te laten verlopen.

• De afstandsregel negeren: een dorp mag nooit op een kruispunt direct naast een ander dorp of stad worden gebouwd; er moeten altijd minimaal twee lege straatstukken tussen zitten.
• Een zojuist gekochte ontwikkelingskaart direct uitspelen: je mag een ontwikkelingskaart pas gebruiken in een volgende beurt, met uitzondering van overwinningspuntkaarten die je direct de winst opleveren.
• Grondstoffen weggeven of lenen: je mag alleen ruilen waarbij beide partijen daadwerkelijk minimaal één kaart overdragen; gratis kaarten weggeven is verboden.
• Vergeten grondstoffen te blokkeren: de tegel waar de struikrover op staat produceert helemaal niets zolang hij daar blijft staan, ook al wordt het juiste getal gegooid.

Varianten en tips

Voor beginners is het verstandig om goed te letten op de spreiding van getallen tijdens de opstelling. Zorg dat je dorpen grenzen aan verschillende getallen en vermijd dat je volledig afhankelijk bent van één grondstofsoort. De getallen 6 en 8 worden statistisch het vaakst gegooid en zijn daarom strategisch zeer waardevol. Een populaire variant voor rustigere potjes met nieuwkomers is de 'vriendelijke struikrover', waarbij de rover in de eerste rondes niet geplaatst mag worden op tegels van spelers met minder dan drie overwinningspunten. Voor ervaren spelers zorgt het volledig willekeurig neerleggen van de getallenfiches voor verrassende en uitdagende borden.

Varianten en huisregels

Catan spelregels laat zich prima aanpassen aan je eigen groep. Speel met een kortere speeltijd door het aantal ronden te beperken, voeg een huisregel toe voor beginners zodat zij een kleine voorsprong krijgen of combineer de uitbreiding met de basisversie voor meer variatie. Spreek nieuwe huisregels altijd vooraf af, zodat iedereen met dezelfde spelregels speelt.

Opbergen na het spelen

Berg het spelmateriaal per soort op in de doos, bijvoorbeeld met insteekhoesjes voor kaarten en kleine zakjes voor pionnen en dobbelstenen. Zo lig je bij het volgende potje niet te zoeken en gaat er niets verloren. Bewaar de doos rechtop op een droge plek, uit de zon, zodat de doos niet vervormt.