Backgammon spelregels

Doel van het spel

Het hoofddoel van Backgammon is om al je vijftien stenen sneller dan je tegenstander van het bord te spelen. Beide spelers bewegen hun stenen in tegengestelde richting over een parcours van vierentwintig driehoeken, ook wel punten genoemd. Zodra al jouw stenen zich in jouw eigen thuisvak bevinden, mag je beginnen met het uitspelen van de stenen. Wie als eerste al zijn stenen van het speelbord heeft verwijderd, wint de partij. Afhankelijk van de stand van de tegenstander kun je een gewone overwinning, een gammon of een backgammon scoren.

Wat zit er in de doos

Een standaard Backgammon-set bevat alle benodigde spelonderdelen om direct met twee personen te kunnen spelen. De componenten zijn ontworpen om het speelbord eenvoudig dicht te klappen en mee te nemen.

• 1 Backgammon-bord met 24 punten (driehoeken)
• 30 damstenen (15 witte of lichte stenen en 15 zwarte of donkere stenen)
• 4 standaard dobbelstenen (2 per speler)
• 2 dobbelbekers
• 1 verdubbelingsdobbelsteen (met de getallen 2, 4, 8, 16, 32 en 64)

Zo bereid je het spel voor

Leg het geopende bord tussen beide spelers neer. Het bord bestaat uit vier kwadranten van elk zes punten, gescheiden door een verhoogde rand in het midden die de balk of bar wordt genoemd. Elke speler plaatst zijn vijftien stenen op vaste startposities: twee stenen op punt 24 (het verste punt in het thuisvak van de tegenstander), vijf stenen op punt 13, drie stenen op punt 8 en vijf stenen op punt 6. Spelers bepalen wie begint door ieder één dobbelsteen te werpen; de speler met het hoogste getal opent het spel en gebruikt meteen de twee gegooide getallen voor zijn eerste zet.

Wanneer eindigt het spel en wie wint

Zodra al jouw vijftien stenen in je eigen thuisvak staan (de punten 1 tot en met 6), mag je beginnen met het uitspelen, ook wel afleggen genoemd. Je haalt een steen van het bord als de worp exact overeenkomt met het nummer van het punt waar de steen op staat of met een hogere worp als er geen stenen meer op hogere punten staan. De speler die als eerste alle vijftien stenen uitspeelt, wint. Heeft de tegenstander nog geen enkele steen uitgespeeld, dan is het een 'gammon' (dubbele winst). Heeft de verliezer nog geen steen uitgespeeld én staat er nog een steen op de balk of in het thuisvak van de winnaar, dan is het een 'backgammon' (drievoudige winst).

Veelgemaakte fouten

Beginnende spelers lopen regelmatig tegen situaties aan waarbij de spelregels verkeerd worden geïnterpreteerd. Het correct toepassen van de verplaatsings- en slagregels voorkomt misverstanden tijdens het spel.

• Slaan negeren: Als je een enkele vijandelijke steen raakt, moet deze naar de balk; je mag er niet zomaar overheen stappen zonder de actie uit te voeren.
• Bewegen terwijl je op de balk staat: Je mag geen enkele andere steen verplaatsen zolang er nog een eigen steen op de balk ligt.
• Optellen van dobbelstenen: Je mag niet zomaar de som van twee dobbelstenen gebruiken als beide tussenliggende tussenstappen bezet zijn door twee of meer vijandelijke stenen.
• Te vroeg uitspelen: Je mag pas stenen van het bord halen als werkelijk álle vijftien stenen binnen je eigen thuisvak staan.

Varianten en tips

Probeer altijd te voorkomen dat je losse stenen (blots) achterlaat op punten waar de tegenstander gemakkelijk bij kan. Bouw zogeheten 'poorten' (twee of meer eigen stenen op één punt) om veilige landingsplekken te creëren en de tegenstander te blokkeren. Als je met puntenmatches speelt, kun je de verdubbelingsdobbelsteen inzetten: voorafgaand aan je worp mag je voorstellen de inzet van het spel te verdubbelen. Accepteert de tegenstander, dan speelt men door voor dubbele punten; weigert de tegenstander, dan geeft hij direct de partij op tegen de enkelvoudige score.

Varianten en huisregels

Backgammon spelregels laat zich prima aanpassen aan je eigen groep. Speel met een kortere speeltijd door het aantal ronden te beperken, voeg een huisregel toe voor beginners zodat zij een kleine voorsprong krijgen of combineer de uitbreiding met de basisversie voor meer variatie. Spreek nieuwe huisregels altijd vooraf af, zodat iedereen met dezelfde spelregels speelt.

Opbergen na het spelen

Berg het spelmateriaal per soort op in de doos, bijvoorbeeld met insteekhoesjes voor kaarten en kleine zakjes voor pionnen en dobbelstenen. Zo lig je bij het volgende potje niet te zoeken en gaat er niets verloren. Bewaar de doos rechtop op een droge plek, uit de zon, zodat de doos niet vervormt.