Dam/Schaakbord spelregels

Doel van het spel

Bij dammen is het hoofddoel om alle damschijven van je tegenstander van het bord te slaan of ervoor te zorgen dat de tegenstander met geen enkel stuk meer een geldige zet kan doen. Bij schaken draait alles om het uitschakelen van de koning van de tegenstander. Je wint het schaakspel zodra je de vijandelijke koning 'schaakmat' zet; dit betekent dat de koning wordt aangevallen en geen enkele geldige zet meer heeft om aan deze aanval te ontsnappen.

Wat zit er in de doos

De set bevat alle basisbenodigdheden om direct te kunnen dammen of schaken op een geruit bord:

• 1 dubbelzijdig of standaard geruit speelbord
• 32 schaakstukken (16 wit/licht en 16 zwart/donker: koning, dame, 2 torens, 2 lopers, 2 paarden en 8 pionnen per kleur)
• Damschijven (witte en zwarte stenen)
• Spelhandleiding met basisregels voor beide spellen

Zo bereid je het spel voor

Leg het speelbord tussen beide spelers neer. Zorg dat het bord juist georiënteerd is: bij schaken moet het rechterhoekveld voor iedere speler een wit (licht) veld zijn. Kies welk spel je gaat spelen en neem ieder één kleur. Bij dammen plaats je jouw schijven op de donkere velden van de eerste rijen aan jouw zijde van het bord. Bij schaken zet je de achterste rij op met toren, paard, loper, dame op haar eigen kleur (witte dame op wit veld, zwarte dame op zwart veld), koning, loper, paard en toren, met daarvoor de rij met acht pionnen. Wit begint altijd met de eerste zet.

Wanneer eindigt het spel en wie wint

Een partij dammen eindigt direct zodra een speler al zijn schijven kwijt is of volledig geblokkeerd staat en geen geldige zet meer kan uitvoeren; de andere speler wint de partij. Een gelijkspel (remise) ontstaat wanneer beide spelers herhaaldelijk dezelfde zetten doen of wanneer er onvoldoende materiaal overblijft om te winnen. Een partij schaken eindigt wanneer een koning schaakmat staat (winst voor de aanvallende partij), wanneer er sprake is van pat (de speler aan de beurt staat niet schaak maar kan geen enkele legale zet doen, wat remise oplevert) of bij overeengekomen remise.

Veelgemaakte fouten

Bij deze klassieke bordspellen worden regelmatig fouten gemaakt tegen de traditionele regels:

• Slaan vergeten bij dammenslaan is altijd verplicht; zie je een slag over het hoofd, dan mag de tegenstander je daarop wijzen.
• Verkeerde veldopstelling bij schakenhet veld rechtsonder moet altijd licht/wit zijn.
• Dame op de verkeerde kleurde witte dame start altijd op een wit veld, de zwarte dame op een donker veld.
• Pionnen verkeerd laten slaan bij schakenpionnen lopen recht vooruit, maar slaan één veld diagonaal vooruit.
• Aanval op de koning negerenje mag nooit een zet doen die je eigen koning in schaak laat staan of brengt.

Varianten en tips

Voor beginners is het handig om eerst met dammen te starten om het ruimtelijk inzicht en vooruitdenken te oefenen, alvorens aan de meer complexe schaakstukken te beginnen. Bij schaken kun je speciale regels zoals de 'rokade' (een gecombineerde veiligheidszet met koning en toren) en 'en passant' slaan pas toevoegen zodra de basisbewegingen goed worden beheerst. Speel regelmatig met wisselende kleuren om het bord vanuit beide perspectieven te leren doorgronden.

Varianten en huisregels

Clown Games Dam/Schaakbord spelregels laat zich prima aanpassen aan je eigen groep. Speel met een kortere speeltijd door het aantal ronden te beperken, voeg een huisregel toe voor beginners zodat zij een kleine voorsprong krijgen of combineer de uitbreiding met de basisversie voor meer variatie. Spreek nieuwe huisregels altijd vooraf af, zodat iedereen met dezelfde spelregels speelt.

Opbergen na het spelen

Berg het spelmateriaal per soort op in de doos, bijvoorbeeld met insteekhoesjes voor kaarten en kleine zakjes voor pionnen en dobbelstenen. Zo lig je bij het volgende potje niet te zoeken en gaat er niets verloren. Bewaar de doos rechtop op een droge plek, uit de zon, zodat de doos niet vervormt.