Chess Schaken - Schaakspel spelregels

Doel van het spel

Het uiteindelijke doel van schaken is om de koning van de tegenstander schaakmat te zetten. Een koning staat schaak wanneer deze direct wordt aangevallen door minstens één vijandelijk stuk. Als de speler die schaak staat geen enkele legale zet meer kan doen om de aanval op te heffen, door de koning weg te zetten naar een veilig veld, het aanvallende stuk te slaan of een eigen stuk tussen de koning en de aanvaller te plaatsen, is de situatie schaakmat en is het spel direct afgelopen.

Wat zit er in de doos

Een standaard schaakspel bevat het volgende speelmateriaal:

• 1 schaakbord met een raster van 8 bij 8 velden (64 velden afwisselend licht en donker)
• 16 witte schaakstukken (1 koning, 1 dame, 2 torens, 2 lopers, 2 paarden, 8 pionnen)
• 16 zwarte schaakstukken (1 koning, 1 dame, 2 torens, 2 lopers, 2 paarden, 8 pionnen)
• Spelhandleiding met de basisregels

Zo bereid je het spel voor

Plaats het schaakbord tussen de twee spelers in, zodat voor iedere speler de rechterhoek een licht veld is (wit rechts). Iedere speler kiest een kleur; wit begint altijd de partij. Zet de stukken op de eerste twee rijen aan jouw zijde. Op de achterste rij plaats je van links naar rechts: toren, paard, loper, dame, koning, loper, paard, toren. Let hierbij op dat de dame altijd op haar eigen kleur begint: de witte dame staat op een licht veld en de zwarte dame op een donker veld. Op de tweede rij plaats je alle acht pionnen naast elkaar.

Wanneer eindigt het spel en wie wint

Het spel eindigt zodra een koning schaakmat staat; de speler die de aanval uitvoert wint de partij direct. Het spel kan ook eindigen in remise (gelijkspel). Dit gebeurt bij pat, waarbij de speler die aan zet is niet schaak staat maar geen enkele legale zet meer kan uitvoeren. Andere situaties voor remise zijn: driemaal exact dezelfde stelling met dezelfde speler aan zet, de vijftigzettenregel (vijftig opeenvolgende zetten zonder pionzet of slag), onderling akkoord of onvoldoende materiaal op het bord om mat te forceren.

Veelgemaakte fouten

Let tijdens het spelen goed op de volgende veelvoorkomende misverstanden:

• Verkeerde bordoriëntatie: het bord ligt fout als het veld rechtsonder voor een speler donker is; 'wit rechts' is altijd de vuistregel.
• Verkeerde damespositie: de witte dame hoort op een wit veld en de zwarte dame op een zwart veld ('dame op eigen kleur').
• Pionnen die recht vooruit slaan: pionnen bewegen recht vooruit, maar mogen uitsluitend diagonaal naar voren slaan.
• Rokeren door schaak heen: je mag niet rokeren als je koning schaak staat, door een bedreigd veld moet bewegen of op een bedreigd veld eindigt.
• Pat verwarren met mat: als een speler geen geldige zetten kan doen maar niet schaak staat, is het pat (gelijkspel) en geen overwinning.

Varianten en tips

Beheers het centrum in de openingsfase: velden d4, d5, e4 en e5 geven je stukken maximale mobiliteit. Ontwikkel eerst je lichte stukken (paarden en lopers) voordat je zware stukken zoals de dame in de strijd gooit. Breng je koning snel in veiligheid via de rokade. Naast het klassieke lange schaakspel zijn er populaire tijdsvarianten zoals snelschaak (blitz) en rapidschaak, waarbij schaakklokken worden gebruikt om de bedenktijd per speler strak te beperken tot enkele minuten.

Varianten en huisregels

Chess Schaken, Schaakspel spelregels laat zich prima aanpassen aan je eigen groep. Speel met een kortere speeltijd door het aantal ronden te beperken, voeg een huisregel toe voor beginners zodat zij een kleine voorsprong krijgen of combineer de uitbreiding met de basisversie voor meer variatie. Spreek nieuwe huisregels altijd vooraf af, zodat iedereen met dezelfde spelregels speelt.

Opbergen na het spelen

Berg het spelmateriaal per soort op in de doos, bijvoorbeeld met insteekhoesjes voor kaarten en kleine zakjes voor pionnen en dobbelstenen. Zo lig je bij het volgende potje niet te zoeken en gaat er niets verloren. Bewaar de doos rechtop op een droge plek, uit de zon, zodat de doos niet vervormt.