Small Foot - Schaak en Backgammon Spel spelregels

Doel van het spel

Bij schaken is het doel om de koning van je tegenstander schaakmat te zetten. Dit betekent dat de koning wordt aangevallen (schaak staat) en geen enkele reglementaire zet meer kan doen om aan de aanval te ontsnappen. Bij backgammon is het doel om al jouw vijftien stenen als eerste over het bord naar je eigen thuisvak te manoeuvreren en ze daar vervolgens allemaal van het bord te halen (uitspeelfase). Beide spellen zijn pure duels voor twee spelers waarin tactisch inzicht en positioneel spel centraal staan.

Wat zit er in de doos

De houten vouwkist fungeert zowel als handige opbergcassette als dubbelzijdig speelbord. Aan de buitenkant bevindt zich het gerasterde bord van vierenzestig velden voor schaken, terwijl de binnenzijde is uitgerust met vierentwintig driehoekige punten voor backgammon. De set bevat de volgende onderdelen:

• 1 houten inklapbaar speelbord (schaakbord aan de buitenzijde, backgammonveld aan de binnenzijde)
• 32 houten schaakstukken (16 wit/licht en 16 zwart/donker: koningen, dames, torens, lopers, paarden en pionnen)
• 30 houten speelschijven (15 wit/licht en 15 zwart/donker) voor backgammon
• 2 standaard zeszijdige dobbelstenen
• 1 verdubbelingsdobbelsteen (met de waarden 2, 4, 8, 16, 32 en 64)
• Spelhandleiding met basisregels

Zo bereid je het spel voor

Voor Schaken leg je het gesloten bord plat op tafel neer zodat elke speler rechtsonder een wit hoekveld heeft. Beide spelers stellen hun stukken op de eerste twee rijen op: de torens op de hoeken, daarnaast de paarden, dan de lopers en in het midden de koning en dame. De witte dame staat altijd op het witte veld en de zwarte dame op het zwarte veld. De voorste rij wordt gevuld met acht pionnen. Wit opent altijd de partij.

Voor Backgammon klap je de houten kist open. Beide spelers plaatsen hun vijftien stenen in de traditionele beginopstelling: twee stenen op punt 24, vijf op punt 13, drie op punt 8 en vijf op punt 6. Beide spelers gooien elk één dobbelsteen; de hoogste worp bepaalt wie begint en die startspeler gebruikt direct de twee gegooide getallen als zijn eerste beurt.

Wanneer eindigt het spel en wie wint

Een schaakpartij eindigt direct zodra een koning schaakmat staat; degene die de aanval plaatst wint. Een partij kan ook in remise (gelijkspel) eindigen, bijvoorbeeld door pat (de speler aan zet kan geen geldige zet doen, maar staat niet schaak), door drievoudige herhaling van dezelfde stelling, door vijftig zetten zonder pionzet of slag of met wederzijdse instemming.

Een backgammonpartij eindigt zodra een speler als eerste al zijn vijftien stenen heeft uitgespeeld via zijn thuisvak. Deze speler wint direct. Als de verliezer nog geen enkele steen heeft uitgespeeld, wint de winnaar een 'gammon' (dubbele winst). Als de verliezer bovendien nog een steen op de balk of in het thuisvak van de winnaar heeft staan, is het een 'backgammon' (driedubbele winst).

Veelgemaakte fouten

Bij beide klassieke bordspellen worden door beginners regelmatig regels over het hoofd gezien. Let vooral op de volgende veelvoorkomende vergissingen tijdens het spelen:

• Verkeerde bordoriëntatie bij schaken: zorg altijd dat het rechterhoekveld wit is ('wit op rechts') en de dame op haar eigen kleur begint.
• Slaan negeren bij schaak: als je koning schaak staat, ben je verplicht die aanval op te heffen door weg te lopen, het aanvallende stuk te slaan of een stuk tussen te plaatsen.
• Andere stenen verplaatsen terwijl er een steen op de balk ligt bij backgammon: geslagen stenen moeten altijd eerst opnieuw het speelveld betreden.
• Te vroeg beginnen met uitspeelzetten bij backgammon: je mag pas stenen van het bord halen als al jouw vijftien stenen zich tegelijkertijd in je thuisvak bevinden.
• Dobbelstenen optellen als één ondeelbare sprong bij backgammon: beide afzonderlijke tussenlandingen moeten open en legaal zijn als je één steen verplaatst met beide dobbelstenen.

Varianten en tips

Met de houten schijven van de backgammonset kun je op het schaakbord aan de buitenkant ook een traditioneel potje Dammen spelen, wat een uitstekende en laagdrempelige variant is voor jongere kinderen.

Voor Schaken geldt: probeer in de opening het centrum van het bord te bezetten met pionnen, ontwikkel je paarden en lopers snel en voer op tijd een rokade uit om je koning in veiligheid te brengen. Bij Backgammon is het bouwen van zogeheten 'primes' (meerdere opeenvolgende bezette punten) cruciaal om de ontsnapping van vijandelijke stenen te blokkeren, terwijl je losse stenen zoveel mogelijk samenvoegt om te voorkomen dat ze worden geslagen.

Varianten en huisregels

Small Foot, Schaak en Backgammon Spel spelregels laat zich prima aanpassen aan je eigen groep. Speel met een kortere speeltijd door het aantal ronden te beperken, voeg een huisregel toe voor beginners zodat zij een kleine voorsprong krijgen of combineer de uitbreiding met de basisversie voor meer variatie. Spreek nieuwe huisregels altijd vooraf af, zodat iedereen met dezelfde spelregels speelt.

Opbergen na het spelen

Berg het spelmateriaal per soort op in de doos, bijvoorbeeld met insteekhoesjes voor kaarten en kleine zakjes voor pionnen en dobbelstenen. Zo lig je bij het volgende potje niet te zoeken en gaat er niets verloren. Bewaar de doos rechtop op een droge plek, uit de zon, zodat de doos niet vervormt.